Phương pháp tính và nguồn sách

Lịch âm trên licham.net được tính thế nào?

Một tờ lịch âm có hai phần khác hẳn nhau. Ngày âm, tiết khí và can chi là phép tính thiên văn. Ngày tốt xấu là quan niệm dân gian, nên mục nào licham.net cũng ghi rõ cuốn sách đã chép ra nó.

Trang ngày đang xét những gì (phiên bản quy tắc 2026-11-12.1). Đang áp dụng: hoàng/hắc đạo, 12 thần giờ, 12 trực, nạp âm, nhị thập bát tú, thần sát và việc nên/kiêng theo Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (20 việc), hướng Hỷ thần/Tài thần/Hạc thần, tuổi xung, Bành Tổ bách kỵ, Thai thần, ngày Khổng Minh, giờ Lý Thuần Phong, bốn ngày kỵ của lịch in (Tam Nương, Nguyệt Kỵ, Dương Công, Sát Chủ), nhãn ngày tốt, trung bình, xấu, bảo/nghĩa/chế/phạt/chuyên nhật, lục hợp, tam hợp, xung, hình, hại, phá của chi ngày, Nhân thần theo Hiệp Kỷ quyển 35 (có bản dịch tiếng Việt 1998), mặt trời mọc/lặn và giờ chuyển tiết. Chưa áp dụng: tuyệt của chi. Mỗi lần quy tắc thay đổi, số phiên bản tăng lên để bạn biết dữ liệu đã được cập nhật.

Lịch âm Việt Nam

licham.net dùng lịch Việt hiện hành theo múi giờ UTC+7 cho các ngày từ năm 1968 ở miền Bắc và từ năm 1976 trên cả nước; ngày trước đó đổi theo lịch dùng ở thời ấy (xem Lịch âm trước 1976). Lịch tra được các năm dương lịch từ 1900 đến 2100. Tháng âm bắt đầu vào ngày có Sóc (trăng mới); tháng 11 là tháng chứa Đông chí; tháng nhuận được xác định theo trung khí. Mỗi ngày âm ghi cả việc có thuộc tháng nhuận hay không, vì tháng nhuận và tháng thường cùng số là hai tháng khác nhau.

Phép tính dùng công thức thiên văn rút gọn và các quy tắc trong thuật toán âm lịch của Hồ Ngọc Đức (xem ghi chú bên dưới). Khi thời điểm thiên văn rơi sát nửa đêm, ngày có thể lệch so với lịch khác. Lịch Trung Hoa tính theo UTC+8 nên từ năm 1968 không dùng thay lịch Việt UTC+7 được: Sóc rơi vào khoảng 23 giờ đến nửa đêm giờ Việt Nam thì mùng 1 ở Việt Nam sớm hơn một ngày.

Lịch âm trước 1976

Trước năm 1968, lịch âm in ở Việt Nam chép theo lịch Trung Hoa. Lịch này lấy ngày theo giờ UTC+8 (kinh tuyến 120° Đông), nên khi Sóc rơi vào khoảng 23 giờ đến nửa đêm giờ Việt Nam, mùng 1 chậm hơn lịch tính theo UTC+7 một ngày. licham.net đổi mỗi ngày theo lịch đã dùng ở thời đó:

  • 1900–1967, cả nước: lịch Trung Hoa, tính theo UTC+8. Trước năm 1929 lịch Trung Hoa tính theo giờ trung bình Bắc Kinh, nên có ba tháng bắt đầu sớm hơn một ngày so với phép tính UTC+8 và được ghi riêng: tháng 10 Giáp Dần bắt đầu ngày 17/11/1914, Tết Bính Thìn là ngày 3/2/1916, tháng 10 Canh Thân bắt đầu ngày 10/11/1920.
  • Miền Bắc từ ngày 1/1/1968: lịch tính theo giờ chính thức UTC+7, theo Quyết định 121-CP ngày 8/8/1967 của Hội đồng Chính phủ.
  • Miền Nam đến ngày 30/4/1975: vẫn theo lịch Trung Hoa UTC+8. Trong các năm 1968–1975 có bốn tháng hai miền lệch nhau một ngày: Tết Mậu Thân (miền Bắc 29/1/1968, miền Nam 30/1/1968), Tết Kỷ Dậu (16/2 và 17/2/1969), tháng 11 Giáp Dần (13/12 và 14/12/1974), tháng 3 Ất Mão (11/4 và 12/4/1975). Trang ngày và trang tháng ghi ngày âm miền Bắc, thêm dòng "Miền Nam" ở những ngày lệch; công cụ đổi ngày cho chọn lịch miền nào. licham.net tính lịch miền Nam theo UTC+8 đến hết ngày 31/12/1975 và chuyển sang UTC+7 từ ngày 1/1/1976, không chuyển ngay ngày 1/5/1975: tháng 3 Ất Mão của miền Nam bắt đầu ngày 12/4 và kéo đến 10/5/1975, nếu đổi cách tính giữa tháng thì lịch sẽ mất ngày 20 tháng 3. Từ ngày 11/5/1975 lịch hai miền trùng nhau đến hết năm, nên mốc này không làm đổi ngày âm nào.
  • Từ năm 1976, cả nước: lịch tính theo UTC+7.

Can chi ngày không phụ thuộc lịch nên không đổi. Tiết khí ghi trên trang ngày vẫn là tiết khí lúc 0 giờ theo giờ Việt Nam.

Bằng chứng

  • Thông tư 01-VLĐC ngày 19/8/1967 của Nha Khí tượng, hướng dẫn Quyết định 121-CP. Thông tư ghi rằng theo cách tính cũ "các ngày mồng một không có trăng có thể chậm hơn một ngày", rằng "ngày Tết Mậu Thân (1968) và năm Kỷ Dậu (1969) tính theo lịch mới sẽ sớm hơn một ngày", và rằng trước đó đã "xảy ra tình trạng âm lịch xuất bản không thống nhất". Quyết định 121-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/1968 và nêu rằng âm lịch đang dùng "không phù hợp với giờ chính thức của nước ta".
  • Lịch in và măng-sét báo Việt Nam. licham.net đã đối chiếu 21 tháng mà lịch Trung Hoa và lịch UTC+7 lệch nhau. Cả 21 lần, ngày âm in trên báo và lịch đều theo lịch Trung Hoa: Nông Cổ Mín Đàm (1903, 1917), Lục Tỉnh Tân Văn (1911, 1916, 1922), Lịch địa phận Qui Nhơn (1933, 1937), Niên lịch Ất Hợi của Thiện Hòa Đường, Chợ Lớn (1935), Tiếng Dân, Huế (tháng 7 nhuận 1938), Tia Sáng, Hà Nội (1950, 1951), Ngôn Luận, Sài Gòn (1957) và Chính Luận, Sài Gòn (1964, 1965, 1967, 1968, 1969, 1974, 1975).
  • Hoàng Xuân Hãn, Lịch và lịch Việt Nam (Tập san Khoa học xã hội, Paris, số 9, 1982): trong các năm 1812–1945, lịch Việt Nam trùng lịch Trung Hoa.

Độ tin cậy và các năm chưa đối chiếu

  • Cao: 1901–1945 cả nước; miền Nam 1955–1975; miền Bắc từ năm 1968.
  • Miền Bắc 1946–1967: Thông tư 01-VLĐC xác nhận về nguyên tắc rằng lịch trước năm 1968 tính theo cách cũ, nhưng chưa có tờ lịch nào do miền Bắc in để đối chiếu từng tháng. Hai tháng lệch năm 1950 và 1951 khớp báo Tia Sáng in ở Hà Nội, thuộc vùng do Pháp kiểm soát; Tết Ất Tỵ 1965 (2/2/1965) chỉ có nguồn viết về sau. Thông tư cũng cho biết lịch in thời đó không thống nhất, nên có tờ lịch có thể ghi khác.
  • Chưa tìm được bản in Việt Nam cho các tháng lệch năm 1905–1908 (tháng 11/1905, tháng 4/1906, tháng 6/1908), cũng chưa có bản Hiệp Kỷ lịch của triều Nguyễn cho 1901–1945. Các tháng này đang theo lịch Trung Hoa.
  • Tết Mậu Thân ở miền Bắc ngày 29/1/1968 chỉ có chứng cứ phụ: số Xuân báo Nhân Dân ra ngày 29/1/1968, nhưng măng-sét không in ngày âm.

Giới hạn của dữ liệu

Lịch trước năm 1976 do licham.net tự tính theo quy tắc trên, không chép lại bảng lịch của nơi khác. Kết quả từng ngày từ năm 1901 đến 1975 đã được so với bảng đối chiếu âm dương lịch của Đài Thiên văn Hồng Kông, chỉ để kiểm tra nội bộ. Năm 1900 nằm ngoài bảng đó nên chưa được so. Tháng âm của một địa phương, một nhà in hay một tờ lịch cụ thể ở thời ấy có thể khác; khi bạn có giấy tờ ghi ngày âm, hãy tin giấy tờ đó trước.

Mốc ngày, tiết khí và can chi

Ngày mới bắt đầu lúc 00:00 giờ Việt Nam, dù máy của bạn đặt múi giờ nào. Can chi năm và tháng theo năm, tháng âm lịch, không phải trụ năm, trụ tháng trong Bát tự. Trực và thần sát tính theo tiết khí lúc 00:00 của ngày đó. Vào ngày chuyển tiết, tờ lịch ghi tiết mới kèm giờ bắt đầu ước tính, còn mục "Tiết khí (lúc 0 giờ)" ở phần chi tiết vẫn ghi tiết dùng để tính trực.

Giờ Tý được tách làm hai khúc trong một ngày: từ 00:00 đến 01:00 và từ 23:00 đến 24:00. Bảng giờ hoàng đạo theo địa chi ngày; can chi ngày không đổi lúc 23:00 và giờ không chọn theo tuổi từng người.

Ngày tốt xấu

Phiên bản quy tắc 2026-11-12.1 xếp ngày hoàng đạo, hắc đạo theo tháng âm và địa chi ngày, rồi xét việc nên làm, nên kiêng theo 12 trực. Trực tính theo nguyệt kiến của tiết khí lúc 00:00. Hai cách xét này đôi khi nói ngược nhau. Khi đó trang ghi cả hai để bạn tự cân nhắc.

Đầu tờ lịch có nhãn chung của ngày, theo lệ lịch in Việt và không có con số. Ngày hoàng đạo, không phạm ngày kỵ là ngày tốt. Ngày hắc đạo, phạm ngày kỵ là ngày xấu. Các ngày còn lại là ngày trung bình, và câu lý do nêu cả điều thuận lẫn điều nghịch. Ngày Hiệp Kỷ Biện Phương Thư ghi "chư sự bất nghi" (mọi việc đều không nên) thì nhãn cao nhất là ngày trung bình. Ngày kỵ ở đây là bốn ngày Tam Nương, Nguyệt Kỵ, Dương Công kỵ nhật và Sát Chủ. Cả bốn được chép trong sách Bàn về lịch vạn niên, sách ghi là xấu mọi việc. Dòng “Hợp” kê việc chỉ có điểm thuận, dòng “Nên tránh” kê việc chỉ có điều kiêng, dòng “Cân nhắc” kê việc vừa thuận vừa kiêng, xét theo từng việc như dưới đây. Ngày phạm một trong bốn ngày kỵ thì không việc nào được ghi “Hợp”, việc có điểm thuận chuyển sang “Cân nhắc”. Ngày tốt mà không việc nào hợp thì câu lý do ghi thêm rằng sách ghi nhiều việc không nên, hoặc, khi không có việc nào phải tránh, rằng chưa việc lớn nào được sách ghi là hợp. Nhãn ngày không thay cho phần xét từng việc. licham.net không chấm điểm ngày theo thang 0–100.

Với tháng nhuận, bảng hoàng đạo, hắc đạo dùng số của tháng liền trước. Bảng gốc không nói riêng về tháng nhuận, nên licham.net chọn cách này và ghi rõ ở đây; đó không phải cách duy nhất. Vòng trực không khởi lại khi sang tháng nhuận.

“Có yếu tố thuận” nghĩa là sách có ghi một lý do thuận cho việc đó, chứ không có nghĩa ngày tốt cho mọi việc. Phần xếp loại theo việc chưa tính thêm sao tốt xấu, nhị thập bát tú hay bát tự; các mục đó được ghi riêng trên trang ngày. Sách cổ bên dưới là nguồn ghi chép tập tục, không phải nghiên cứu chứng minh việc chọn ngày có tác dụng.

Hoàng đạo, hắc đạo chỉ được tính là điểm thuận hay điểm kiêng của một việc khi 12 trực hoặc Hiệp Kỷ có ghi riêng việc đó; đứng một mình thì trang ghi là chưa đủ để kết luận. Với khai trương và thu tiền, nhập hàng, ngày can Giáp có thêm một điểm kiêng theo Bành Tổ bách kỵ ("Giáp bất khai thương": không mở kho, xuất tiền của). Điểm này tính như các điểm kiêng khác của việc đó, nên trang ngày xếp việc vào dòng “Cân nhắc” hoặc “Nên tránh”, và khi chọn ngày, việc đó không còn toàn điểm thuận. Nhãn chung của ngày không đổi. Khi khai trương mà khoảng ngày có Tết, thứ bậc chọn ngày giữ nguyên; trang kết quả ghi thêm các ngày nên chọn từ mùng 1 Tết đến hết tháng Giêng. Ngày sách Hiệp Kỷ ghi mọi việc đều không nên thì không vào 3 ngày nên chọn.

Ngũ hành và ngày lễ

Ngũ hành trên lịch là hành nạp âm của can chi ngày, có 30 tên nạp âm trong vòng 60 ngày. Hành này khác hành của thiên can, địa chi và khác mệnh của từng người. Lễ âm lịch tính ở tháng thường, không lặp lại vào tháng nhuận; ngày lễ ghi trên lịch không phải lịch nghỉ, nghỉ bù chính thức.

Khối "Ngày lễ sắp tới" trên trang chủ lấy các ngày lễ in trên lịch; mùng Một và Rằm là ngày cúng lễ hằng tháng chứ không phải lễ quốc gia. Danh sách chưa có đủ mọi lễ và chỉ ghi ngày diễn ra; lịch nghỉ, nghỉ bù bạn xem theo thông báo chính thức từng năm. Mỗi vùng có thể có tập tục riêng.

Trường phái và chỗ bất đồng

Ở các mục dưới đây, các lịch Việt và lịch Trung Hoa ghi khác nhau. Trang ngày in đủ các cách ghi; cách đứng đầu là cách licham.net chọn hiển thị mặc định. Các mặc định được rà lại ngày 30/9/2026 bằng cách so nhiều lịch Việt độc lập. Riêng tốt xấu của 28 tú mới có hai nguồn độc lập, còn quy tắc tuổi xung do licham.net suy ra từ dữ liệu các lịch nên đôi khi thừa một tuổi so với từng lịch.

  • Hướng Tài thần: Bảng Tài thần phổ biến trên lịch Việt (mặc định); Bảng Tài thần của xemlicham.com; Bảng Tài thần của tuvi.vn và lichvansu; Bảng Tài thần của lịch Trung Hoa
  • Tuổi xung ngày: Tuổi xung theo chi xung, can xung và nạp âm khắc (mặc định); Tuổi xung theo lịch Trung Hoa
  • Ngày xuất hành theo Khổng Minh: Ngày Khổng Minh lặp theo chu kỳ đến hết tháng (mặc định); Ngày Khổng Minh theo bảng ngày chép tay
  • Tên giờ xuất hành Lý Thuần Phong: Giờ Lý Thuần Phong, gọi giờ cuối là Tuyệt Lộ (mặc định); Giờ Lý Thuần Phong, gọi giờ cuối là Không Vong
  • Tính chất tốt xấu của 28 tú: Ba mức Kiết / Bình / Hung tú của lịch Việt (mặc định); Hai mức cát / hung của lịch Trung Hoa
  • Thai thần theo tháng: Thai thần theo tháng của lịch Việt (mặc định); Thai thần theo tháng của lịch Trung Hoa

Chỗ có mặc định và căn cứ

licham.net không xếp hạng sách. Ở chỗ các nguồn ghi khác nhau, trang chỉ đặt mặc định khi có một trong các căn cứ dưới đây và ghi căn cứ ngay cạnh; cách còn lại vẫn hiện và vẫn chọn được. Chỗ không có căn cứ nào thì trang hiện đủ mọi cách cho tới khi bạn chọn.

  • Sách tự xếp hạng. Chính cuốn sách ghi các cách đã tự nói cách nào thường dùng, cách nào phụ, hoặc in kèm bảng đính chính.
  • Cách kia không có bản in Việt kiểm được. Cách còn lại chỉ thấy ở phần mềm, trang mạng, bản chép lại chưa đối chiếu được trang in, hoặc lá số mẫu kém tin cậy.
  • Nghi lỗi chép. Cách còn lại có dấu hiệu chép nhầm, như chép sang hàng kề bên; các sách khác và sách Hán ghi thống nhất, và không tác giả nào bàn để bênh cách đó.
  • Các lịch Việt đối chiếu cùng ghi. Mục của lịch ngày: cách mà các lịch Việt độc lập đã so cùng ghi.

Các mục lịch ngày ở trên theo căn cứ "Các lịch Việt đối chiếu cùng ghi". Tuổi Hợi, Mão, Mùi gặp Tam Tai các năm Tỵ, Ngọ, Mùi: công cụ chọn ngày cho cả nhà mặc định theo cách này của Ngọc Hạp Chánh Tông và Bửu Sơn, theo căn cứ "Cách kia không có bản in Việt kiểm được"; cách ghi năm Tý, Ngọ, Mùi mới thấy qua đoạn trích của vài sách in gần đây, chưa xem được trang in, nên vẫn hiện ngay sau và vẫn chọn được. Kim Lâu không có mặc định: cách tính, tuổi của ai và việc nào phải xét đều tùy sách, nên công cụ hỏi bạn chọn.

Giờ chuyển tiết khí và giờ mặt trời mọc, lặn tính bằng công thức thiên văn rút gọn, có thể lệch vài phút so với lịch khác. Bảng thần sát và việc nên, kiêng lấy từ Hiệp Kỷ Biện Phương Thư theo tháng tiết khí; một số lịch Việt dùng hệ sao Ngọc Hạp theo tháng âm nên danh sách sao khác đi.

Sách và nguồn tham khảo

Mỗi quy tắc dẫn về một cuốn sách, tài liệu in hoặc ghi chú của licham.net. Bản in lịch Việt được ưu tiên; sách Hán dùng để đối chiếu. Các trang lịch trên mạng chỉ dùng để so kết quả, không được tính là nguồn.

Sách và tài liệu in

Hoàng đạo, Hắc đạo trong Bàn về lịch vạn niên (Tân Việt, Thiều Phong)

Mục "H. Hoàng đạo, Hắc đạo" của sách (tr. 50–51 lần in 2007) cho bảng 12 thần theo tháng âm và địa chi: tháng Giêng và tháng 7 khởi Thanh Long ở ngày Tý, mỗi tháng sau tiến hai chi; sáu thần tốt là Thanh Long, Minh Đường, Kim Quỹ, Thiên Đức, Ngọc Đường, Tư Mệnh. Đối chiếu đủ 144 ô với bảng của licham.net. Ghi chú tr. 50 viết "Thiên lương" ở ô thứ năm trong khi bảng ghi Kim Quỹ, có vẻ lỗi chép của sách. Sách không nêu tháng nhuận; licham.net chọn dùng cùng số tháng cho tháng nhuận và ghi rõ như vậy, không khẳng định đây là quy tắc duy nhất của truyền thống. Kiểm tra 2026-11-05.

Giờ hoàng đạo theo địa chi ngày trong Bàn về lịch vạn niên (Tân Việt, Thiều Phong)

Cùng bảng 12 thần ở mục "H. Hoàng đạo, Hắc đạo" (tr. 50–51 lần in 2007), áp cho giờ theo địa chi ngày; đối chiếu đủ 144 ô. Các giờ là phân loại dân gian. Kiểm tra 2026-11-05.

Việc nên, việc kiêng theo 12 trực: Ngọc hạp toản yếu thông dụng (Hà Nội, 1926), Vạn sự bất cầu nhân, Niên lịch thông thư Canh Ngọ (1930), đối chiếu Hiệp Kỷ Biện Phương Thư

Nguồn Việt là chuẩn: bài ca mười hai trực trong bản khắc in Ngọc hạp toản yếu thông dụng (Hà Nội, 1926; ảnh quét của Thư viện Quốc gia), sách Vạn sự bất cầu nhân, Niên lịch thông thư năm Canh Ngọ 1930, bảng "Tính chất của 12 trực" trong Bàn về lịch vạn niên (đọc qua bản chép trên mạng) và trang ngày của xemlicham, lichvannien365. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (quyển 4, 10, 11) và bài quyết gán cho Đổng Công chỉ dùng để phân xử khi các nguồn Việt lệch nhau hoặc không nói. Vì lịch Việt và lịch Hán có chỗ khác nhau, một số cặp ở đây ngược với Hiệp Kỷ, ví dụ trực Phá kiêng cả cúng tế và nhập học. Năm cặp chỉ có một trang lịch Việt ghi và chưa đối chiếu được sách in: Chấp với ký kết, Thu với khai trương và ký kết, Bế với cưới hỏi và cất nóc. Cặp Mãn với cưới hỏi để trống vì lịch Việt không ghi riêng còn các sách Hán nói ngược nhau. Chỉ trực Phá được mô tả là xấu cho mọi việc, trừ chữa bệnh và phá dỡ. Kiểm tra 2026-09-30.

Khâm định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書, 1739)

Sách chọn ngày của Khâm Thiên Giám nhà Thanh, thuộc phạm vi công cộng. Dùng cho thần sát ngày (theo tháng tiết khí và can chi ngày), việc nên/kiêng (quyển Dụng sự) và tên 12 thần giờ. Bảng số hóa lấy từ lunar-javascript (MIT); licham.net tự đặt tên Hán-Việt, chỉ giữ khoảng 20 việc người Việt hay hỏi và lấy tháng tiết khí theo lúc 00:00 giờ Việt Nam.

Bành Tổ bách kỵ nhật (văn bản cổ)

Hai mươi hai câu kiêng theo can và chi ngày (văn bản cổ, phạm vi công cộng; bản số hóa trong lunar-javascript). licham.net ghi âm Hán-Việt và tự viết nghĩa ngắn. Trang Lịch Ngày Tốt ngày 30/9/2026 hiển thị cùng hai câu Đinh và Mùi. Kiểm tra 2026-09-30.

Thai thần theo ngày (bảng cổ 60 can chi)

Bảng cổ 60 can chi (bản số hóa trong lunar-javascript), đọc theo âm Hán-Việt. Đối chiếu 16 ngày trên Lịch Ngày Tốt: 13 ngày khớp; 3 ngày lệch là Mậu Tuất, Kỷ Hợi, Mậu Thân (các ngày bảng cổ ghi "phòng nội Trung"). Kiểm tra 2026-09-30.

Bảng sao "Ngọc Hạp Thông Thư" trong Bàn về lịch vạn niên (Tân Việt, Thiều Phong, 1997)

Hệ sao tốt, sao xấu mà các lịch Việt phổ biến in dưới tên Ngọc Hạp Thông Thư. Bảng lấy qua hai bản chép trên mạng, đã đối chiếu các ô hay lệch với ảnh trang in của sách (các lần in 1995, 1999, 2001, 2011 trên Google Books) và được kiểm bằng trang ngày của Lịch Ngày Tốt, xemlicham và lichvannien365 (2025–2027); ba lịch này cùng dựa vào một cuốn sách nên chỉ tính là một nguồn. 62 sao có bảng trùng (toàn bộ hoặc một phần) với bảng cổ trong Hiệp Kỷ Biện Phương Thư; các sao còn lại chỉ có dòng sách này. Hệ này tính theo tháng âm lịch (tháng nhuận dùng số của tháng trước nó), khác thần sát Hiệp Kỷ tính theo tháng tiết khí, nên hai khối có thể khác nhau ở sao cùng tên. Chỗ các bản chép lệch nhau, licham.net theo bản khắc in Ngọc Hạp của Việt Nam (Ngọc hạp toản yếu thông dụng, Hà Nội 1926, và Tăng bổ tuyển trạch thông thư quảng ngọc hạp ký, 1920; ảnh quét của Thư viện Quốc gia trên lib.nomfoundation.org) và không chép lỗi đánh máy của từng lịch: Thiên Ôn tháng 11 là ngày Sửu, Thiên Phúc tháng 5 là ngày Canh, Nhâm; một bản chép trên mạng ghi Tý và Tân, Nhâm. Chỗ sách 1997 khác bản khắc in cũ thì licham.net giữ theo sách: Ngũ Hợp là bốn ngày Mậu Ngọ, Kỷ Mùi, Tân Dậu, Quý Hợi (bản khắc in và Hiệp Kỷ ghi mọi ngày Dần, Mão, nên sao này khác sao Ngũ Hợp ở khối Hiệp Kỷ), Thiên Ân 14 ngày (bản khắc in 15 ngày), Băng Tiêu Ngọa Hãm tháng 4 ngày Dần, tháng 10 ngày Thân (bản khắc in ghi ngược lại). Thiên Thành tháng 12 là ngày Tỵ theo lần in 1999; các lần in sau in nhầm thành Tý. Lời nên/kiêng do licham.net viết lại. Kiểm tra 2026-09-30.

Nhân thần theo ngày âm (逐日人神): Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 35, dẫn Loại Kinh

Bảng 30 ngày âm ghi chỗ sách châm cứu cổ khuyên không châm, không cứu trong ngày. Bảy bộ sách Hán (Hiệp Kỷ, Loại Kinh Đồ Dực, Tinh Lịch Khảo Nguyên, Châm Cứu Đại Thành, Châm Cứu Tụ Anh, Thần Ứng Kinh, Y Tông Kim Giám) khớp nhau về vùng cơ thể; bản dịch Hiệp Kỷ tiếng Việt (Mai Cốc Thành chủ biên, NXB Mũi Cà Mau, 1998; tập 2, tr. 837–838) và Lịch Ngày Tốt cho cùng kết quả khi tách từng ngày, trừ ngày 7 bản dịch in "mắt cá ngoài" trong khi nguyên văn là 内踝, mắt cá trong; licham.net theo nguyên văn. licham.net tự dịch tên vị trí và không dùng các bảng theo can, chi, giờ vì các sách lệch nhau. Đây là điều kiêng của sách cổ, không phải chỉ dẫn y khoa. Kiểm tra 2026-10-02.

Tam Nương, Nguyệt Kỵ, Dương Công kỵ nhật trong Bàn về lịch vạn niên (Tân Việt, Thiều Phong)

Bảng "Những sao xấu vận hành theo ngày tháng âm lịch" của sách (tr. 56 lần in 1999, tr. 75 lần in 2001, tr. 71 lần in 2011) ghi Tam Nương các ngày 3, 7, 13, 18, 22, 27 và Nguyệt Kỵ các ngày 5, 14, 23 của mọi tháng, xấu mọi việc; câu ca dao "Mồng năm, mười bốn, hăm ba" trong cùng sách nói về Nguyệt Kỵ. Dương Công kỵ nhật theo tháng âm: tháng Giêng ngày 13, rồi lùi hai ngày mỗi tháng tới tháng 6 ngày 3; tháng 7 ngày 2 và 29; tháng 8 ngày 27, lùi tiếp tới tháng Chạp ngày 19. Tháng 7 đọc trên ảnh trang của cả ba lần in và khớp Âm dương đối lịch 2003–2010 (Nghiêm Minh Quách), nơi Dương Công rơi vào mùng 2 tháng 7 các năm 2005, 2007, 2008, 2009; riêng tháng 7 năm 2010 sách này không ghi Dương Công ở mùng 1 lẫn mùng 2, có vẻ sót khi in. Lịch Hán ghi tháng 7 là mùng 1 và 29. Sách không nói tháng nhuận; licham.net cho Dương Công và Sát Chủ dùng số của tháng trước nó, như hệ sao Ngọc Hạp. Sát Chủ lấy từ bảng sao xấu cùng sách (sao số 40, đọc đủ 12 tháng trên ảnh trang lần in 1999, tr. 52, và 2011, tr. 67), đã có trong hệ sao Ngọc Hạp. Kiểm tra 2026-10-02.

Bảo, nghĩa, chế, phạt, chuyên nhật: Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (quyển 5 và bảng tháng quyển 20–31) và Hoài Nam Tử, Thiên văn huấn

Bảng tháng của Hiệp Kỷ ghi mỗi ngày trong vòng 60 can chi một chữ 寳, 義, 制, 專 hoặc 伐, theo hành của can và chi ngày: can sinh chi là bảo nhật, chi sinh can là nghĩa nhật, can khắc chi là chế nhật, chi khắc can là phạt nhật, can và chi cùng hành là chuyên nhật. Hoài Nam Tử, thiên Thiên văn huấn, giải nghĩa năm chữ này (Hoài Nam Tử gọi chi khắc can là 困, khốn); lời giải trên trang ngày do licham.net tự dịch. Quyển 5 của Hiệp Kỷ giải thích năm nhãn này; bản dịch tiếng Việt (Mai Cốc Thành chủ biên, NXB Mũi Cà Mau, 1998) in mục "Bảo, nghĩa, chế, chuyên, phạt nhật" ở tập 1, tr. 450–451, trong đó danh sách phạt nhật in nhầm Kỷ Hợi thay cho Đinh Hợi. Hành của can, chi theo mục "Sự kết hợp hàng can (hàng chi) với ngũ hành và tứ phương" của Bàn về lịch vạn niên. Bàn về lịch vạn niên không có năm nhãn này. licham.net chỉ ghi tên nhãn và lời Hoài Nam Tử, không xếp ngày tốt hay xấu theo nhãn này. Kiểm tra 2026-10-02.

Lục hợp, tam hợp, xung, hình, hại của địa chi trong Bàn về lịch vạn niên (Tân Việt, Thiều Phong)

Mục "Can chi tương hình, tương xung, tương hại, tương hóa và tương hợp" (tr. 42–48 lần in 2001): lục hợp Tý Sửu, Dần Hợi, Mão Tuất, Thìn Dậu, Tỵ Thân, Ngọ Mùi; tam hợp Thân Tý Thìn hợp Thủy, Hợi Mão Mùi hợp Mộc, Dần Ngọ Tuất hợp Hỏa, Tỵ Dậu Sửu hợp Kim (tên hành đọc trên ảnh trang lần in 2011, tr. 39; bản dịch Hiệp Kỷ 1998 gọi là thủy cục...); lục xung Tý Ngọ, Sửu Mùi, Dần Thân, Mão Dậu, Thìn Tuất, Tỵ Hợi; tương hại Tý Mùi, Sửu Ngọ, Dần Tỵ, Mão Thìn, Thân Hợi, Dậu Tuất; tương hình Tý với Mão, Dần Tỵ Thân, Sửu Mùi Tuất, Thìn và Ngọ tự hình, Dậu và Hợi không hình chi nào. Nhiều lịch trên mạng ghi thêm Thìn hình Mùi, Ngọ hình Dậu, Thân hình Hợi, Dậu và Hợi tự hình; licham.net theo sách in. Sách không có mục phá; phá lấy theo Hiệp Kỷ và Lục Nhâm đại toàn, ghi nguồn riêng. Lịch trên mạng còn ghi "tuyệt" của chi theo một bảng không khớp quy luật in nào đã biết, nên licham.net không hiện. Kiểm tra 2026-10-02.

Lục phá của địa chi: Hiệp Kỷ Biện Phương Thư quyển 4 (dẫn Động Nguyên Kinh) và Lục Nhâm đại toàn quyển 1

Hiệp Kỷ quyển 4, mục Kiến trừ thập nhị thần, dẫn Động Nguyên Kinh: "đối bảy là xung, cách ba là phá", và chép cách các nhà chọn ngày ghép phá: Tý Dậu, Sửu Thìn, Dần Hợi, Mão Ngọ, Tỵ Thân, Mùi Tuất. Ngay sau đó, lời xét của người biên soạn Hiệp Kỷ cho rằng đọc như vậy là sai ý gốc, vì Hợi với Dần là lục hợp thì không thể là phá. Lục Nhâm đại toàn quyển 1 có mục phá riêng, ghi đủ sáu cặp ấy mà không chê. Bản dịch Hiệp Kỷ tiếng Việt (Mai Cốc Thành chủ biên, NXB Mũi Cà Mau, 1998) in đoạn này ở tập 1, tr. 313–314. Bàn về lịch vạn niên không có mục phá. licham.net hiện phá theo sáu cặp này và ghi lại lời xét của Hiệp Kỷ; Dần Hợi và Tỵ Thân vì thế vừa là lục hợp vừa là phá. Kiểm tra 2026-10-02.

Kim Lâu theo tuổi mụ: Bàn về lịch vạn niên (Tân Việt, Thiều Phong), Niên lịch thông thư năm Canh Ngọ (1930), Vạn sự bất cầu nhân (Quảng Luân Nguyễn Lan), Ngọc Hạp Chánh Tông (Viên Tài Hà Tấn Phát), Tự điển Tử vi (Đắc Lộc)

Tuổi tính theo tuổi mụ. Sách in có bốn cách tính: tuổi mụ chia 9 dư 1, 3, 6, 8 (Bàn về lịch vạn niên, Tự điển Tử vi); khởi 1 tuổi ở cung Khôn đếm thuận, tức chia 9 dư 1, 3, 5, 8 (Niên lịch thông thư năm Canh Ngọ); từ 10 tuổi, tuổi tận cùng 0, 2, 6, 8 (Vạn sự bất cầu nhân); đặt tuổi tròn chục vào cung rồi đếm tiếp tuổi lẻ, bỏ qua Trung cung, chia ra Kim Lâu Thân, Thê, Tử, Lục Súc (Ngọc Hạp Chánh Tông). Bàn về lịch vạn niên xét Kim Lâu cho cả cưới hỏi và làm nhà, theo tuổi người chủ sự, và chép câu ca dao "Cưới vợ xem tuổi đàn bà, làm nhà xem tuổi đàn ông" (Tử vi khảo luận của Hoàng Thường, Hàm Chương chép cùng câu); các sách còn lại chỉ nói việc cất nhà. Sách chưa thống nhất cách tính, tuổi của ai và việc nào phải xét, nên công cụ chọn ngày cho cả nhà để bạn chọn, không đặt sẵn cách nào. Một số bản chép lại xét việc cưới bằng năm kỵ theo địa chi của cô dâu, chú rể (năm bất tường) thay cho Kim Lâu; licham.net chưa xem được trang sách in nên chưa ghi tên sách, nhưng vẫn giữ cách này làm một phương án để bạn chọn. Khi cưới còn có quan niệm dân gian xét tuổi mụ của cô dâu: từ 13 tuổi, tuổi tận cùng 1, 3, 6, 8 là phạm Kim Lâu, nên kiêng cưới; công cụ giữ quan niệm này làm một phương án ngang hàng, chỉ áp cho cô dâu khi cưới. Các cách tính khác mới thấy qua đoạn trích bị cắt, chưa đủ để tính, nên chưa đưa vào.

Hoang Ốc theo tuổi mụ: Ngọc Hạp Chánh Tông (Viên Tài Hà Tấn Phát) và Địa chí Phú Yên (NXB Chính trị quốc gia, 2003)

Sáu cung Nhất Kiết, Nhì Nghi, Tam Địa Sát, Tứ Tấn Tài, Ngũ Thọ Tử, Lục Hoang Ốc. 10 tuổi khởi ở Nhất Kiết, mỗi chục sang một cung, rồi đếm tiếp tuổi lẻ; Tam Địa Sát, Ngũ Thọ Tử, Lục Hoang Ốc là cung xấu. Hai sách dùng Hoang Ốc để coi tuổi cất nhà, nên công cụ chọn ngày cho cả nhà chỉ xét khi động thổ. Dưới 10 tuổi sách không cho cung.

Tam Tai theo năm sinh: Ngọc Hạp Chánh Tông (Viên Tài Hà Tấn Phát) và Tử vi tướng pháp trọn đời (Bửu Sơn, Nắng Mới, 1974)

Tuổi Thân, Tý, Thìn gặp Tam Tai các năm Dần, Mão, Thìn; tuổi Tỵ, Dậu, Sửu các năm Hợi, Tý, Sửu; tuổi Dần, Ngọ, Tuất các năm Thân, Dậu, Tuất; tuổi Hợi, Mão, Mùi các năm Tỵ, Ngọ, Mùi. Nam nữ coi chung; sách khuyên tránh cất nhà, cưới gả và khởi sự việc lớn trong ba năm này. Một số sách in gần đây ghi tuổi Hợi, Mão, Mùi gặp Tam Tai năm Tý, Ngọ, Mùi; licham.net chưa xem được trang sách in nên chưa ghi tên các sách ấy. Công cụ chọn ngày cho cả nhà mặc định theo hai sách in trên, nêu cách Tý, Ngọ, Mùi ngay sau và vẫn để bạn chọn cách này.

Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, Trung tâm Từ điển học)

Các mục từ tuổi mụ, tuổi ta, tuổi tây, mụ và bà mụ. Từ điển xếp "tuổi mụ" và "cúng mụ" dưới nghĩa "bà mụ (nói tắt)", giảng bà mụ là nữ thần nặn hình đứa trẻ và che chở trẻ theo tín ngưỡng dân gian, và tuổi mụ là tuổi tính ngay từ năm sinh ra là một tuổi.

Việt Nam phong tục (Phan Kế Bính)

Mục cha mẹ với con, phần cúng mụ: dẫn Vân Đài loại ngữ của Lê Quý Đôn về lễ cúng mụ sau khi sinh, lễ dùng mười hai đôi hài, mười hai miếng trầu vì tin có mười hai bà mụ nặn ra người. Đọc qua bản chép lại của lần in Khai Trí.

Đất lề quê thói (Nhất Thanh)

Phần sinh đẻ: lễ cúng mụ, mười hai bà mụ nặn ra người, câu thơ Hồ Xuân Hương "Mười hai bà Mụ ghét gì nhau", và việc ngày xưa không có tục mừng sinh nhật mỗi năm.

Ghi chú của licham.net

Quy ước 12 trực theo tiết khí

Chọn quy ước Kiến Trừ Thập Nhị Khách theo tiết khí/nguyệt kiến: ngày có địa chi trùng nguyệt kiến là Trực Kiến. Tháng nhuận không khởi vòng riêng; vì vậy trực tính theo tiết khí đang có hiệu lực, không theo số tháng âm hay việc tháng đó có nhuận hay không.

Ngũ hành nạp âm Lục thập hoa giáp

Bảng nạp âm Lục thập hoa giáp. Hành trả về là nạp âm của can chi ngày, không phải hành của thiên can.

Thuật toán âm lịch của Hồ Ngọc Đức và mốc ngày UTC+7

Nguồn quy ước lịch Việt hiện hành theo UTC+7. Mốc đổi ngày lúc 00:00 UTC+7 và việc tách giờ Tý thành hai khúc 23:00 đến 24:00 và 00:00 đến 01:00 là cách trình bày của licham.net; can chi ngày không đổi lúc 23:00.

Giờ mặt trời mọc, lặn theo công thức của Meeus (bản NOAA)

Công thức mặt trời mọc/lặn của NOAA (theo Meeus), đường chân trời −0,833°, giờ UTC+7, làm tròn đến phút. Tọa độ: Hà Nội 21,0285° B, 105,8542° Đ; TP. Hồ Chí Minh 10,7769° B, 106,7009° Đ. Sai số thường trong khoảng 1 đến 2 phút.

Giờ chuyển tiết khí theo kinh độ mặt trời

Giờ chuyển tiết khí tính bằng cùng công thức kinh độ mặt trời gần đúng dùng để tính lịch, theo UTC+7 và làm tròn lên phút. Công thức gần đúng nên giờ có thể lệch vài phút so với lịch thiên văn chính xác; ngày chuyển tiết luôn khớp với tiết khí hiển thị trên lịch.

Nhị thập bát tú: tên, thứ tự và chu kỳ 28 ngày

Tên, thứ tự, thất chính và con vật của 28 tú. Sao của ngày lặp theo chu kỳ 28 ngày, neo theo số ngày Julius: 30/9/2026 là sao Bích, khớp mọi lịch Việt đã đối chiếu.

Phương vị Hỷ thần, Tài thần, Hạc thần

Bài giải thích quy luật Hỷ thần (theo can ngày), Tài thần (bảng phổ biến trên lịch Việt) và Hạc thần (16 ngày từ Quý Tỵ đến Mậu Thân ở trên trời, 44 ngày còn lại đi 8 hướng). Bài được chép lại tại diendan.lyhocdongphuong.org.vn và chiakhoatraotay.net. Kiểm tra 2026-09-30.

Tuổi xung ngày và tháng

licham.net suy ra quy tắc từ dữ liệu các lịch Việt đã đối chiếu: các tuổi có địa chi xung, hoặc thiên can xung (Giáp–Canh, Ất–Tân, Bính–Nhâm, Đinh–Quý), với can chi đang xét, đồng thời nạp âm khắc hoặc bị khắc. Phần chi xung khớp mọi lịch Việt đã đối chiếu; phần can xung có ngày thừa một tuổi so với từng lịch. Kiểm tra 2026-09-30.

Ngày xuất hành theo Khổng Minh

Bảng ngày xuất hành theo ba nhóm tháng âm (1-4-7-10, 2-5-8-11, 3-6-9-12), tên ngày và tốt xấu. Bảng được chép lại tại hanoietoco.com và batdongsan.com.vn với cùng lỗi đánh máy ngày 25 ở nhóm tháng 3-6-9-12; licham.net không theo lỗi này. Kiểm tra 2026-09-30.

Giờ xuất hành theo Lý Thuần Phong

Công thức (ngày âm + tháng âm + khắc − 2) chia 6 lấy dư: 1 Đại An, 2 Tốc Hỷ, 3 Lưu Niên, 4 Xích Khẩu, 5 Tiểu Cát, 0 Tuyệt Lộ; khắc 1 là giờ Tý/Ngọ. Kiểm tra 2026-09-30.

Lưu ngày và tệp lịch

Ngày bạn lưu, kèm tên đặt thêm nếu có, chỉ nằm trên trình duyệt bạn đang dùng (localStorage), không đồng bộ sang máy khác. Xóa dữ liệu trình duyệt có thể làm mất danh sách. Nếu dữ liệu hỏng hoặc trình duyệt chặn lưu, trang sẽ báo cho bạn chứ không tự ghi đè. Tệp .ics chỉ chứa một ngày dương lịch, không tự đặt nhắc và không lặp theo ngày âm; bạn đặt nhắc trong ứng dụng lịch của mình.

Ngày giỗ

Ngày giỗ tính theo ngày và tháng âm lịch của ngày mất. Nếu mất ngày 30 mà năm đó tháng chỉ có 29 ngày, giỗ vào ngày 29. Người mất trong tháng nhuận được giỗ theo tháng thường cùng số. Bảng dừng ở năm 2100 vì lịch chỉ tính đến năm đó.

Danh sách giỗ chỉ nằm trên trình duyệt bạn đang dùng, không gửi lên máy chủ. Hai lịch đăng ký chung (lễ âm lịch; mùng Một và Rằm) là tệp giống nhau cho mọi người. Ứng dụng lịch không lặp được theo âm lịch Việt Nam nên hai lịch này ghi sẵn ngày của từng năm. Nhắc giỗ riêng trên điện thoại chưa có; tính năng này sẽ được cân nhắc khi licham.net có tài khoản thành viên.

Quyền riêng tư

Chính sách quyền riêng tư nói rõ dữ liệu nào nằm trên trình duyệt của bạn, quảng cáo xuất hiện ở đâu và lượt truy cập được đo thế nào.

Xem ngày là nét đẹp tập tục, giúp bạn thêm yên tâm khi bắt đầu việc mới. Với việc lớn, hãy cân nhắc cả điều kiện thực tế, quy định pháp luật và ý kiến người có chuyên môn.

Tra cứu nhanh

Bạn muốn xem ngày nào?

Nhấn Esc để đóng, Ctrl hoặc ⌘ K để mở lại.